2012-09-05
Kiedy za zobowiązania spółki zapłaci członek zarządu?

Bez kategorii

W ściśle określonych przypadkach członkowie zarządu spółki odpowiadają za jej zobowiązania swoim majątkiem osobistym. Dotyczy to najczęściej zobowiązań wobec kontrahentów a także zaległości spółki z tytułu podatków oraz składek na ubezpieczenia społeczne.

 

Członek zarządu odpowiada osobiście za zobowiązania spółki dopiero gdy egzekucja przeciwko samej spółce stanie się bezskuteczna. Na każdym członku zarządu spoczywa bowiem obowiązek złożenia do sądu wniosku o ogłoszenie upadłości spółki gdy stanie się ona niewypłacalna. Z niewypłacalnością spółki spotykamy się w sytuacji gdy nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych oraz gdy jej zobowiązania przekroczą wartość majątku, nawet wówczas, gdy na bieżąco te zobowiązania wykonuje. Członkowie zarządu odpowiadają wówczas za zobowiązania spółki osobiście, solidarnie i bez ograniczenia. Wierzyciel może więc zażądać świadczenia od wszystkich dłużników jednocześnie, od kilku z nich lub też od każdego z osobna. Zaspokojenie wierzyciela przez któregokolwiek z dłużników zwalnia pozostałych. Odpowiedzialność na podstawie art. 299 kodeksu spółek handlowych chroni więc wierzycieli.

W przypadku spółki akcyjnej odpowiedzialność członka zarządu dotyczy jedynie odpowiedzialności za wartość wniesionego wkładu na pokrycie kapitału zakładowego w wymaganej przez prawo wysokości. Zupełnie inaczej sytuacja przedstawia się w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością. Odpowiedzialność członków zarządu za zobowiązania spółki z o.o. dotyczy wszystkich zobowiązań spółki, z których ona sama nie może się wywiązać, oczywiście pod warunkiem, że egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna.

 

Członek zarządu ma jednak możliwość uwolnienia się od odpowiedzialności. W tym celu musi jednak udowodnić jeden ze ściśle wskazanych przypadków:

  • we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie układowe – dwutygodniowy termin na zgłoszenie wniosku liczony jest od dnia, w którym zaistniała podstawa do ogłoszenia upadłości.
  • niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości oraz niewszczęcie postępowania układowego nastąpiło nie z jego winy – o takim tłumaczeniu możemy mówić np.: w sytuacji gdy członek zarządu w chwili wystąpienia przesłanek niewypłacalności spółki poddany był leczeniu szpitalnemu.
  • pomimo niezgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości oraz niewszczęcia postępowania układowego wierzyciel nie poniósł szkody – członek zarządu musi wykazać, że zobowiązanie nie zostałoby pokryte z majątku spółki nawet wówczas, gdyby zgłoszono upadłość we wskazanym ustawą terminie.

 

Odpowiedzialność z art. 299 kodeksu spółek handlowych nie powstaje także wtedy gdy roszczenie się przedawni. Przedawnienie roszczenia rozpoczyna się w dniu bezskuteczności egzekucji wierzytelności na podstawie prawomocnego tytułu egzekucyjnego, wystawionego przeciwko spółce i wynosi 3 lata.

 

Przedstawione zasady odpowiedzialności mogą dotyczyć jedynie tych członków zarządu, którzy rzeczywiście pełnili funkcje w zarządzie spółki. Istotne jest także prawidłowe ich powołanie. Prawidłowo powołany członek ponosi odpowiedzialność za zobowiązania spółki powstałe między dniem swego powołania a dniem wykreślenia z rejestru. Moment wytoczenia powództwa pozostaje więc bez znaczenia.

 

Zobowiązania publicznoprawne

Odpowiedzialność członków zarządu może dotyczyć także zobowiązań o charakterze publicznoprawnym. Wśród nich najistotniejsze są zobowiązania podatkowe oraz te wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Ich konstrukcja jest jednak bardzo zbliżona do przedstawionej powyżej.

I tak na podstawie art. 116 Ordynacji podatkowej za zaległości podatkowe spółki odpowiadają solidarnie i całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna. Do regulacji zawartych w ordynacji podatkowej odwołuje się także art. 31 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

 

W regulacjach podatkowych również przewidziano możliwość uwolnienia się od odpowiedzialności. Należy przy tym wykazać, iż :

  • we właściwym czasie złożono wniosek o ogłoszenie upadłości lub
  • wszczęto postępowanie układowe albo niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez winy członka zarządu.

 

Kolejną okolicznością, której występowanie wyłącza odpowiedzialność członka zarządu jest wskazanie takiego mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie jej zaległości podatkowych w znacznej części. Oczywiście stwierdzenie w znacznej części jest bardzo ogólne i może budzić wątpliwości. Okres przedawnienia odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki wynosi pięć lat i liczony jest od końca roku kalendarzowego, w którym powstała zaległość podatkowa.

 

Odpowiedzialność wobec spółki

Od 2011 roku znacznej zmianie uległa odpowiedzialność członków zarządu za szkody wyrządzone spółce. Obecnie to właśnie spółka podejmuje decyzję o wytoczeniu powództwa przeciwko osobie, która sprowadza bezpośrednie niebezpieczeństwo wyrządzenia jej znacznej szkody majątkowej. Wystarczy by osoba ta była obowiązaną na podstawie przepisu ustawy, decyzji właściwego organu lub umowy do zajmowania się jej sprawami majątkowymi i działała poprzez nadużycie udzielonych jej uprawnień lub niedopełnienie ciążącego na niej obowiązku. Odpowiedzialność została więc rozszerzona na osoby faktycznie prowadzące sprawy spółki, w tym wspólnika spółki osobowej, prokurenta czy pełnomocnika. Wyjaśniona też została kwestia znacznej szkody majątkowej, która zgodnie z kodeksem karnym stanowi równowartość 200 000 zł w momencie popełniania czynu (art. 115 par.7 Kodeksu karnego).

Co jednak szczególnie istotne dla osób zajmujących się sprawami spółki to kwestia złagodzenia sankcji. Ograniczenie wolności we wskazanym przypadku może wynosić maksymalnie 3 lata (w poprzednim stanie prawnym 5 lat).

Z uprawnienia do złożenia pozwu nie może już skorzystać prokurator. Takie rozwiązanie uniemożliwi prokuraturze samodzielne wszczynanie spraw w sytuacji, gdy działanie wspólników jest uzasadnione z gospodarczego punktu widzenia i w dłuższej perspektywie jest korzystne dla Spółki.

 

 

Podstawa prawna:

Ustawa z 28.02.2003 roku - Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz.U. z 2009 roku, nr 175, poz. 1361 ze zm.)

Ustawa z 13.10.1998 roku - O systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2009 roku, nr 205, poz. 1585 ze zm.)

Ustawa z 29.08.1997 roku - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2012 roku poz. 749)

Ustawa z 15.09.2012 - Kodeks spółek handlowych (Dz.U. z 2000 roku, nr 94, poz. 1037 ze zm.)

Komentarze

Brak komentarzy. Bądź pierwszy skomentuj.
Dodaj komentarz
Nick:.Informacja o oceniającym,
która pojawi się przy komentarzu.
*
E-mail:.Informacja o oceniającym,
która pojawi się przy komentarzu.
Twój komentarz
*
* Pola wymagane
ALP GROUP 1 Sp. z o.o.
ul. Włościańska 29/29, 01-710 Warszawa SR dla m.st. Warszawy w Warszawie, XII Wydział Gospodarczy KRS, nr KRS 0000579349; NIP 525-263-17-83;
Podmiot uprawniony do badania sprawozdań finansowych – numer 4041
© 2011 ALP :: Wszelkie Prawa Zastrzeżone
Projekt & cms: www.zstudio.pl