2012-10-05
Terminy przedawnienia roszczeń

Rachunkowość UoR/PSR

Terminy przedawnienia roszczeń są uregulowane w przepisach Kodeksu cywilnego (K.c.). Artykuł 118 K.c. określają generalną zasadę, w myśl której termin przedawnienia wynosi 10 lat, a dla roszczeń okresowych (np. odsetek) oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej - trzy lata. Kodeks cywilny zawiera również przepisy szczególne, zawierające krótsze terminy przedawnienia.

 

I tak:

  • Roszczenia z tytułu sprzedaży dokonanej w zakresie działalności przedsiębiorstwa sprzedawcy, roszczenia rzemieślników z takiego tytułu oraz roszczenia prowadzących gospodarstwa rolne z tytułu sprzedaży płodów rolnych i leśnych - przedawniają się z upływem dwóch lat (art. 554 K.c.).
  • Roszczenia wynikające z umowy o dzieło przedawniają się z upływem dwóch lat od dnia oddania dzieła, a jeżeli dzieło nie zostało oddane - od dnia, w którym zgodnie z treścią umowy miało być oddane (art. 646 K.c.).
  • Roszczenia o wynagrodzenie z tytułu umowy zlecenia za spełnione czynności i o zwrot poniesionych wydatków przysługujące osobom, które stale lub w zakresie działalności przedsiębiorstwa trudnią się czynnościami danego rodzaju; to samo dotyczy roszczeń z tytułu zaliczek udzielonych tym osobom - przedawniają się z upływem dwóch lat (art. 751 K.c.); dwuletni termin przedawnienia z art. 751 K.c. ma odpowiednie zastosowanie do umów o świadczenie usług, ale tylko tych, które nie są uregulowane odrębnymi przepisami (art. 750 K.c.).
  • Roszczenia z tytułu umowy przewozu w transporcie krajowym (z wyjątkiem morskiego i lotniczego) (art. 77 ust. 1 Prawa przewozowego), przedawniają się w większości z upływem roku.
  • Roszczenia z umowy spedycji przedawniają się z upływem roku (art. 803 K.c.).
  • Wzajemne roszczenia producenta i kontraktującego przedawniają się z upływem dwóch lat od dnia spełnienia świadczenia przez producenta, a jeżeli świadczenie producenta nie zostało spełnione - od dnia, w którym powinno być spełnione (art. 624 K.c.).
  • Roszczenia stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu powołanego do rozpoznawania spraw danego rodzaju albo orzeczeniem sądu polubownego, jak również roszczenie stwierdzone ugodą zawartą przed sądem albo przed sądem polubownym, przedawnia się z upływem 10 lat, chociażby termin przedawnienia roszczeń tego rodzaju był krótszy (art. 125 § 1 K.c.).
  • Należności zagraniczne przedawniają się po upływie terminu przewidzianego w prawie, pod rządami którego zawarto umowę z kontrahentem zagranicznym (prawie właściwym dla oceny praw i obowiązków wynikających z umowy). Terminy te mogą być uregulowane w umowach międzynarodowych. Przedawnione należności zagraniczne księguje się  w pozostałe koszty operacyjne według kursu z dnia ich powstania, a tym samym naliczane dotychczas różnice kursowe podlegają wystornowaniu. Kosztem uzyskania przychodów (i przychodem) są bowiem tylko różnice kursowe faktycznie zrealizowane.

 

Przerwanie biegu przedawnienia

Terminy przedawnień mogą ulegać wydłużeniu na skutek przerwania biegu przedawnienia. Po każdym przerwaniu przedawnienia biegną one od początku. Zgodnie z art. 123 K.c., bieg przedawnienia przerywa się:

  • przez każdą czynność przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw lub egzekwowania roszczeń danego rodzaju albo przed sądem polubownym, przedsięwziętą bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia (np. wniesienie pozwu do sądu); w razie przerwania przedawnienia w taki sposób, przedawnienie nie biegnie na nowo, dopóki postępowanie to nie zostanie zakończone (art. 124 § 2 K.c.).
  • przez uznanie roszczenia przez osobę, przeciwko której roszczenie przysługuje,
  • przez wszczęcie mediacji w trybie określonym w Kodeksie postępowania cywilnego.

 

Samo uznanie roszczenia może być dokonane w dowolnej formie. Potwierdzenie salda przez osoby uprawnione (np. przez zarząd spółki) można traktować jako spełnienie wymogu uznania roszczenia przerywającego bieg przedawnienia.

 

Księgowanie przedawnionych należności

Drobne należności, które mogą wkrótce ulec przedawnieniu, a których jednostka nie będzie dochodzić, gdyż są to małe kwoty wynikające z niedopłat, mogą być spisane w pozostałe koszty operacyjne. Dla celów podatkowych należności takie mogą być zaliczone do kosztów uzyskania przychodów.

 

Nieściągalność drobnych należności może być udokumentowana protokołem sporządzonym przez podatnika, stwierdzającym, iż przewidywane koszty procesowe i egzekucyjne związane z dochodzeniem takiej wierzytelności byłyby równe albo wyższe od tej kwoty.

Protokół taki powinien być sporządzony przed upływem okresu przedawnienia. Niedotrzymanie tego terminu w przypadku sporządzenia protokołu, podobnie jak w przypadku dochodzenia swoich praw na drodze sądowej, powoduje, że podatnik traci prawo do zaliczenia takich przedawnionych należności do kosztów uzyskania przychodów.

 

Należności odpisane jako przedawnione podlegają - zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 32 lit. d) ustawy o rachunkowości - odniesieniu w koszty pośrednio związane z działalnością operacyjną jednostki, czyli w pozostałe koszty operacyjne, zapisem:

- Wn konto 76… - Pozostałe koszty operacyjne,

- Ma konto 20…- Rozrachunki

 

Jeżeli przed momentem przedawnienia dokonano odpisu aktualizującego wartość należności (Wn konto 76… - Pozostałe koszty operacyjne, Ma konto 28… - Odpisy aktualizujące wartość należności), to w dacie przedawnienia należy jedynie dokonać rozwiązania odpisu wraz z wyksięgowaniem należności, zapisem:

- Wn konto 28… - Odpisy aktualizujące wartość należności,

- Ma konto 20… - Rozrachunki

Komentarze

Brak komentarzy. Bądź pierwszy skomentuj.
Dodaj komentarz
Nick:.Informacja o oceniającym,
która pojawi się przy komentarzu.
*
E-mail:.Informacja o oceniającym,
która pojawi się przy komentarzu.
Twój komentarz
*
* Pola wymagane
ALP GROUP 1 Sp. z o.o.
ul. Włościańska 29/29, 01-710 Warszawa SR dla m.st. Warszawy w Warszawie, XII Wydział Gospodarczy KRS, nr KRS 0000579349; NIP 525-263-17-83;
Podmiot uprawniony do badania sprawozdań finansowych – numer 4041
© 2011 ALP :: Wszelkie Prawa Zastrzeżone
Projekt & cms: www.zstudio.pl